Çorum'un Kalbindeki Gizem: Alaca'nın Antik Kentleri ve Medeniyetlerin İzleri

Anadolu, binlerce yıldır sayısız medeniyete ev sahipliği yapmış, her köşesi tarihle ve gizemle dolu bir coğrafyadır. Bu zengin mirasın en önemli duraklarından biri de hiç şüphesiz Çorum ve onun kadim ilçesi Alaca'dır. Alaca, sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda derinlikli tarihiyle de ziyaretçilerini büyüleyen bir yerdir. Özellikle antik kentler kategorisinde, Alaca ve çevresi, Anadolu'nun en eski ve en görkemli medeniyetlerinin izlerini barındırır. Bu yazımızda, Memleketim platformu olarak sizleri Çorum'un bu eşsiz tarih yolculuğuna çıkarmak istiyoruz.

Çorum'un Alaca ilçesi, özellikle Alacahöyük gibi dünya çapında tanınan bir arkeolojik sit alanına ev sahipliği yapmasıyla öne çıkar. Ancak bölgenin tarihi zenginliği sadece bununla sınırlı değildir. Yakın çevresindeki diğer önemli antik merkezlerle birlikte, Alaca, adeta bir açık hava müzesi niteliğindedir. Bu topraklarda, Kalkolitik Çağ'dan başlayarak Eski Tunç Çağı'na, Hitit İmparatorluğu'na ve sonrasına uzanan kesintisiz bir yerleşim ve kültür katmanı bulunmaktadır.

Alacahöyük: Anadolu'nun İlk Krallıklarının Doğduğu Yer

Alaca ilçesinin en bilinen ve en çok ziyaret edilen tarihi noktası, şüphesiz Alacahöyük'tür. Çorum'un 45 km güneybatısında yer alan bu höyük, Anadolu'nun en önemli arkeolojik keşif alanlarından biridir. İlk kazı çalışmaları 1907 yılında Osmanlı Arkeologu Theodor Makridi tarafından başlatılmış, daha sonra Türk Tarih Kurumu tarafından 1935'ten itibaren aralıksız sürdürülmüştür. Alacahöyük, özellikle Eski Tunç Çağı'na ait kral mezarları ve Hitit İmparatorluk Çağı'na ait anıtsal yapılarla ün kazanmıştır.

Alacahöyük'ün Katmanları ve Keşifleri

Kalkolitik Çağ (M.Ö. 5000-3000): Höyüğün en alt katmanlarında, ilk yerleşik hayatın izleri ve basit çanak çömlekler bulunmuştur.
Eski Tunç Çağı (M.Ö. 3000-2000): Bu dönem, Alacahöyük'ün en parlak dönemlerinden biridir. Özellikle 13 adet kral mezarı, dönemin sanat ve metal işçiliğinin zirvesini temsil eden eserler sunmuştur. Güneş kursları, geyik ve boğa heykelleri, altın ve gümüşten yapılmış takılar, hançerler ve seramikler, bu dönemin zenginliğini ve gelişmişliğini gözler önüne serer. Bu eserler, Anadolu'nun ilk krallıklarının ve güçlü beyliklerinin varlığına işaret eder.
Hitit İmparatorluk Çağı (M.Ö. 1600-1200): Alacahöyük, Hititler döneminde de önemli bir kült merkezi olmuştur. Höyüğün en dikkat çekici yapılarından biri, Sfenksli Kapı'dır. Bu anıtsal kapı, iki yanında devasa sfenks heykelleri ve kabartmalarla süslenmiştir. Kapının iç kısmında yer alan kabartmalar, tanrılara kurban sunan kralları, tanrıları ve çeşitli ritüel sahnelerini betimler. Bu kapı, Hitit mimarisinin ve sanatının en güzel örneklerinden biridir ve dönemin dini inançları hakkında önemli bilgiler sunar. Ayrıca, kapının hemen önünde yer alan büyük bir avlu ve tapınak kalıntıları, Alacahöyük'ün Hititler için ne denli kutsal bir yer olduğunu gösterir.

Alacahöyük'ten çıkarılan eserlerin büyük bir kısmı, Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmektedir. Ancak höyüğün hemen yanında bulunan Alacahöyük Müzesi de, yerinde görülebilecek önemli buluntulara ev sahipliği yapar ve ziyaretçilere dönemin atmosferini daha yakından hissetme fırsatı sunar.

Hattuşa (Boğazköy): Hitit İmparatorluğu'nun Başkenti

Alaca'ya oldukça yakın bir konumda, Çorum'un Boğazkale ilçesi sınırları içinde yer alan Hattuşa, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olarak Anadolu'nun en büyük ve en önemli antik kentlerinden biridir. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hattuşa, Alaca'nın antik kentler mirasının ayrılmaz bir parçasıdır ve bölgeyi ziyaret eden herkesin mutlaka görmesi gereken bir duraktır. Alacahöyük ile Hattuşa arasındaki kültürel ve siyasi bağlar, bu iki merkezin birbirini tamamlayan bir bütün olduğunu gösterir.

Hattuşa'nın Görkemli Yapıları ve Tarihi Önemi

Büyük Tapınak: Hattuşa'nın en büyük ve en iyi korunmuş yapılarından biri olan Büyük Tapınak, Hititlerin dini yaşamının merkezini oluşturmuştur. Tanrı Teşup ve Tanrıça Hepat'a adanmış bu tapınak kompleksi, devasa depoları ve ritüel alanlarıyla dikkat çeker.
Yazılıkaya Açıkhava Tapınağı: Hattuşa'nın yaklaşık 2 km kuzeydoğusunda yer alan Yazılıkaya, doğal kaya oluşumları arasına oyulmuş kabartmalarıyla eşsiz bir açık hava tapınağıdır. Burada, Hitit panteonunun tanrıları ve tanrıçaları, krallar ve çeşitli mitolojik sahneler betimlenmiştir. Özellikle büyük galeri ve küçük galeri, Hitit sanatının ve dini inançlarının en çarpıcı örneklerini sunar.
Şehir Surları ve Kapıları: Hattuşa, yaklaşık 6 km uzunluğundaki devasa surlarıyla ve etkileyici kapılarıyla (Aslanlı Kapı, Kral Kapı, Yer Kapı) tanınır. Bu surlar, Hititlerin mühendislik ve savunma mimarisindeki ustalığını gözler önüne serer. Özellikle Yer Kapı'nın altındaki tünel (potern), dönemin askeri stratejileri hakkında ipuçları verir.
Büyük Kale (Büyükkaya): Şehrin en yüksek noktasında yer alan bu kale, Hitit krallarının saraylarına ve idari binalarına ev sahipliği yapmıştır. Buradan tüm şehir ve çevresi kuşbakışı görülebilir.

Hattuşa'da bulunan kil tablet arşivleri, Hititlerin siyasi, ekonomik ve hukuki yapısı hakkında paha biçilmez bilgiler sunmuştur. Bu tabletler arasında, tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nın bir kopyası da yer almaktadır. Bu antlaşma, Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasında imzalanmıştır ve uluslararası ilişkiler tarihinde bir dönüm noktasıdır.

Çorum ve Alaca'nın Antik Mirasını Keşfetmek

Çorum'un Alaca ilçesi ve çevresi, sadece Alacahöyük ve Hattuşa ile sınırlı kalmayan, daha birçok keşfedilmeyi bekleyen tarihi zenginliğe sahiptir. Bölgedeki höyükler, tüm Anadolu gibi, binlerce yıllık insanlık tarihinin sessiz tanıklarıdır. Bu antik kentleri ziyaret etmek, sadece taşlara dokunmak değil, aynı zamanda geçmiş medeniyetlerin yaşam biçimlerini, inançlarını ve sanatlarını anlamak demektir.

Çorum Müzesi, bölgeden çıkarılan birçok önemli eseri barındırarak, ziyaretçilere kapsamlı bir tarihsel bakış açısı sunar. Alacahöyük ve Hattuşa'dan getirilen eserler, müzede özel bölümlerde sergilenmektedir. Bu müzeler, antik kentlerin hikayesini tamamlayan önemli duraklardır.

Memleketim olarak, bu eşsiz coğrafyanın sunduğu kültürel ve tarihi zenginlikleri keşfetmeniz için sizleri Çorum'a ve Alaca'ya davet ediyoruz. Antik kentlerin mistik atmosferinde dolaşırken, Hititlerin güçlü imparatorluğunu, Eski Tunç Çağı'nın gizemli krallıklarını ve Anadolu'nun kadim ruhunu derinden hissedeceksiniz. Bu topraklarda atılan her adım, binlerce yıllık bir hikayenin yeni bir sayfasını aralamanızı sağlayacaktır. Unutmayın, tarih sadece kitaplarda değil, aynı zamanda bu topraklarda, her bir taşın altında canlı bir şekilde yaşamaktadır. Memleketim rehberliğinde bu eşsiz deneyimi yaşayın ve Anadolu'nun kalbindeki bu gizemli yolculuğa çıkın.