Erzurum'un Kalbi Aziziye: Tarihin Derinliklerinde Bir Yolculuk

Doğu Anadolu'nun kadim şehri Erzurum, her köşesinde ayrı bir tarih barındırır. Bu tarihin en önemli duraklarından biri de şüphesiz Aziziye ilçesidir. Erzurum'un batısında yer alan Aziziye, sadece coğrafi konumuyla değil, aynı zamanda barındırdığı eşsiz tarihi mirasla da ziyaretçilerini büyülemektedir. Özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sırasında yaşanan kahramanlık destanlarına tanıklık eden Aziziye, adeta açık hava müzesi niteliğindedir. Bu yazımızda, Memleketim platformu olarak sizleri Aziziye'nin tarihi derinliklerine bir yolculuğa çıkaracak, ilçenin en önemli tarihi mekanlarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Aziziye'nin Tarihi Dokusu: Bir Zaman Yolculuğu

Aziziye, Erzurum'un stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış, önemli olaylara sahne olmuştur. İlçe, özellikle Osmanlı döneminde Rus saldırılarına karşı bir kalkan görevi görmüştür. Bu dönemde inşa edilen tabyalar, Aziziye'nin savunma hattının bel kemiğini oluşturmuştur. Günümüzde bu tabyalar, geçmişin izlerini taşıyan, ziyaretçilerine o dönemin ruhunu hissettiren anıtlar olarak ayakta durmaktadır.

Aziziye Tabyaları: Kahramanlık Destanının Tanıkları

Aziziye denince akla ilk gelen yerlerden biri, hiç şüphesiz Aziziye Tabyaları'dır. Bu tabyalar, 93 Harbi sırasında Erzurum'un savunmasında kilit rol oynamış, Türk milletinin azim ve fedakarlığının sembolü haline gelmiştir. Rus ordusunun Erzurum'a ilerleyişini durdurmak amacıyla inşa edilen bu savunma yapıları, sadece taş ve topraktan ibaret değildir; her bir taşı, bir kahramanlık hikayesini fısıldar.

Aziziye Tabyaları kompleksi, aslında birden fazla tabyadan oluşmaktadır. Bunların en bilinenleri ve stratejik öneme sahip olanları Mecidiye Tabyası ve Kiremitlik Tabyası'dır. Bu tabyalar, Erzurum'un kuzeydoğu girişini kontrol altında tutarak şehri düşman saldırılarından korumak için tasarlanmıştır. Tabyaların mimarisi, dönemin askeri mühendisliğinin ne denli ileri olduğunu gözler önüne sermektedir. Kalın duvarları, siperleri ve top mevzileriyle, düşmana geçit vermeyen birer kale gibidirler.

Mecidiye Tabyası: Direnişin Sembolü

Aziziye Tabyaları içinde en çok bilinen ve en dramatik olaylara sahne olanlardan biri Mecidiye Tabyası'dır. 1877 yılının Kasım ayında, Rus ordusu Erzurum'u kuşattığında, Mecidiye Tabyası'nın savunması büyük bir direnişe sahne olmuştur. Özellikle 9 Kasım 1877 gecesi yaşananlar, Türk tarihine altın harflerle yazılmıştır. Rus askerleri tabyayı ele geçirmek üzereyken, Erzurum halkı, kadın, erkek, genç, yaşlı demeden, baltalar, kazmalar ve sopalarla tabyaya koşmuş, düşmanı geri püskürtmek için canla başla mücadele etmiştir. Bu direnişin en bilinen kahramanlarından biri de Nene Hatun'dur. Bebeğini evde bırakarak cepheye koşan Nene Hatun, Türk kadınının vatan sevgisinin ve cesaretinin timsali olmuştur. Mecidiye Tabyası, bu olaylarla birlikte sadece bir askeri yapı olmaktan çıkmış, bir ulusun bağımsızlık ruhunun ve direniş azminin sembolü haline gelmiştir. Tabyanın içinde yer alan şehitlik ve anıtlar, ziyaretçilere o günleri yeniden yaşatmaktadır.

Kiremitlik Tabyası: Stratejik Bir Nokta

Aziziye Tabyaları'nın bir diğer önemli parçası da Kiremitlik Tabyası'dır. Mecidiye Tabyası'na yakın bir konumda bulunan Kiremitlik Tabyası da Erzurum'un savunmasında kritik bir rol oynamıştır. Daha çok topçu birliklerinin konuşlandığı bir tabya olarak bilinen Kiremitlik, düşman hatlarına karşı etkili atışlar yaparak savunmaya destek vermiştir. Günümüzde Kiremitlik Tabyası da restore edilmiş ve ziyaretçilere açılmıştır. Tabyanın yüksek konumundan Erzurum ovasının ve çevresinin panoramik manzarasını seyretmek, o günlerin stratejik önemini daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır. Bu tabyalar, sadece askeri yapılar değil, aynı zamanda bir milletin varoluş mücadelesinin sessiz tanıklarıdır.

Aziziye'nin Diğer Tarihi İzleri

Aziziye, tabyalarıyla öne çıksa da, ilçe sınırları içerisinde farklı dönemlere ait başka tarihi izler de bulmak mümkündür. Erzurum'un genelinde olduğu gibi Aziziye'de de eski yerleşim yerleri, camiler ve çeşmeler gibi yapılar, ilçenin zengin kültürel mirasını yansıtır. Her ne kadar tabyalar kadar belirgin olmasalar da, bu yapılar da Aziziye'nin tarihine ışık tutmaktadır. Özellikle eski köy yerleşimlerinde rastlanan geleneksel Erzurum evleri ve mimari dokular, geçmişin yaşam tarzına dair ipuçları sunar. Memleketim olarak, bu detayları da göz ardı etmemenizi tavsiye ederiz.

Neden Aziziye'yi Ziyaret Etmelisiniz?

Tarihi Derinlik: Aziziye, 93 Harbi'nin en önemli sahnelerinden biridir. Burada yaşananlar, Türk milletinin vatan sevgisini ve fedakarlığını anlamak için eşsiz bir fırsat sunar.
Milli Duygular: Nene Hatun gibi kahramanların hikayeleriyle dolu bu topraklar, milli duyguları pekiştiren, gurur verici bir atmosfer sunar.
Doğal Güzellikler: Tabyaların bulunduğu tepelerden Erzurum ovasının ve çevrenin muhteşem manzarasını seyredebilirsiniz.
Eğitici Deneyim: Tarih derslerinde okuduğunuz olayları yerinde görmek, öğrenmeyi daha kalıcı ve etkili hale getirir.
Kültürel Zenginlik: Erzurum'un genel kültürel dokusunu ve yerel yaşamı Aziziye'de de deneyimleyebilirsiniz.

Aziziye, sadece Erzurum için değil, tüm Türkiye için büyük bir öneme sahiptir. Burada yaşananlar, bir milletin bağımsızlık ve özgürlük uğruna neler yapabileceğini gösteren en çarpıcı örneklerdendir. Memleketim rehberliğinde yapacağınız bu tarihi yolculuk, sizlere unutulmaz anılar ve derin bir milli bilinç kazandıracaktır. Erzurum'a yolunuz düştüğünde, Aziziye'ye mutlaka uğrayın ve bu kahramanlık destanının yazıldığı topraklarda tarihin fısıltılarına kulak verin. Geçmişin izlerini takip ederek, geleceğe daha sağlam adımlarla yürümenin ilhamını burada bulacaksınız.