İzmir Foça'nın Tarihi ve Manevi Dokusu: Cami ve Kiliseler Rehberi

Ege'nin incisi , sadece doğal güzellikleri ve şirin balıkçı kasabası atmosferiyle değil, aynı zamanda zengin tarihi ve kültürel mirasıyla da ziyaretçilerini büyüleyen bir yerdir. Antik çağlardan günümüze uzanan köklü geçmişi, ilçenin dört bir yanına yayılmış dini yapılarında kendini gösterir. Bu yazımızda, Memleketim platformu olarak sizleri Foça'nın cami ve kiliselerle örülü manevi dokusunu keşfetmeye davet ediyoruz.

Foça, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış, bu da dini mimarisine çeşitlilik katmıştır. Osmanlı döneminden kalma görkemli camiler ve Rum Ortodoks cemaatinden miras kalan kilise kalıntıları, ilçenin çok kültürlü geçmişinin sessiz tanıklarıdır.

Foça'nın Tarihi Camileri: Geçmişten Günümüze Uzanan Miras

Foça'da Osmanlı döneminden günümüze ulaşan birçok önemli cami bulunmaktadır. Bu camiler, hem mimari özellikleriyle hem de taşıdıkları hikayelerle ziyaretçilerine eşsiz bir deneyim sunar.

1. Fatih Camii (Eski Foça)

Eski Foça'nın kalbinde yer alan Camii, ilçenin en önemli tarihi yapılarından biridir. 1455 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde inşa edilen bu cami, bölgedeki Osmanlı mimarisinin nadide örneklerinden biridir. Klasik Osmanlı mimari tarzında, dikdörtgen planlı olarak kesme taş ve tuğla hatıllı yığma duvarlarla inşa edilmiştir. Caminin avlu kapısı üzerindeki 1531 tarihli kitabe ve ana giriş kapısındaki 1569-1570 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle yeniden inşa edildiğini belirten kitabe, yapının zengin tarihini gözler önüne serer. Günümüzde hala ibadete açık olan Fatih Camii, ziyaretçilerine hem tarihi bir atmosfer hem de manevi bir huzur sunmaktadır.

Ziyaret İpuçları: Cami, Eski Foça merkezinde yer aldığından kolayca ulaşılabilir. İbadet saatleri dışında ziyaret edilebilir, ancak uygun kıyafet kurallarına dikkat edilmesi önerilir.
Ulaşım: Eski Foça Otogarı'na yürüme mesafesindedir.

2. Kayalar Camii (Eski Foça)

Fatih Camii'nin yaklaşık 200 metre kuzeydoğusunda, Atatürk Mahallesi'nde bulunan Kayalar Camii, 15. yüzyıla kadar uzanan bir geçmişe sahiptir. Caminin inşasında Roma Dönemi kalıntılarının kullanıldığı görülmektedir. 19. yüzyılda yenilenen cami, dikdörtgen bir yapıya ve ahşap bir çatıya sahiptir. Yarımadanın en yüksek noktalarından birinde konumlandığı için çevreden rahatlıkla görülebilir. Kayalar Camii, Foça'da görülmeye değer tarihi yapılar arasında yer alır.

Ziyaret İpuçları: Fatih Camii'ne yakınlığı sayesinde iki cami aynı gezi rotasına dahil edilebilir.
Ulaşım: Eski Foça İskelesi'ne ve otogara yürüme mesafesindedir.

3. Hafız Süleyman Mescidi (Eski Foça)

Foça şehir merkezine ve çarşıya yakın bir konumda, Reha Midilli Caddesi üzerinde yer alan Hafız Süleyman Mescidi, 1548 yılında Foça Kalesi Dizdarı Kurt Hacı Mustafa tarafından inşa ettirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sırasında ibadete kapatılan ve uzun süre harap durumda kalan mescit, 1992 yılında restore edilerek yeniden ibadete açılmıştır. Kare planlı ve ahşap çatılı bu mescit, sade mimarisiyle dikkat çeker ve Foça'nın sakin huzur köşelerinden biridir.

Ziyaret İpuçları: Şehir merkezinde olduğu için kolayca bulunabilir. İbadet ve dinlenme için uygun bir mekandır.
Ulaşım: Eski Foça Otogarı ve İskelesi'ne yürüme mesafesindedir.

4. Yeni Foça Merkez Camii (Yeni Foça)

Yeni Foça'nın merkez çarşısı içinde yer alan bu cami, Osmanlı döneminden kalma olup, 1957 yılında halkın katkılarıyla yeniden inşa edilmiştir. Kesme taştan yapılmış, kırma çatılı ve kiremit kaplıdır. Geniş bir avluya sahip olan caminin avlusunda şadırvan ve abdest alma yerleri bulunur.

Ziyaret İpuçları: Yeni Foça merkezinde yer aldığı için çevredeki diğer dükkan ve kafelerle birlikte ziyaret edilebilir.
Ulaşım: Yeni Foça Otogarı'na ve Yücel Sitesi otobüs durağına yakın konumdadır.

5. Fatih Sultan Mehmet Valide Camii (Yeni Foça)

Yeni Foça merkez çarşısı içinde bulunan bu cami, aslında Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüş eski bir kilisedir. Kitabesi olmamakla birlikte 15. yüzyılda dönüştürüldüğü tahmin edilmektedir. Caminin içerisinde Roma döneminden kalma bir sunak vaaz kürsüsüne dönüştürülmüş, avlusundaki M.Ö. 1. yüzyıla ait bir lahit ise günümüzde şadırvan olarak kullanılmaktadır. Bu yapı, Foça'nın çok katmanlı tarihini ve farklı inançların izlerini bir arada barındırması açısından oldukça önemlidir.

Ziyaret İpuçları: Eski bir kilisenin camiye dönüştürülmüş olması, tarih meraklıları için ilgi çekici bir detaydır.
Ulaşım: Yeni Foça merkezinde, Fevzi Çakmak Mahallesi'nde yer alır.

6. Kozbeyli Köyü Camii (Kozbeyli Köyü)

Yeni Foça'ya bağlı Kozbeyli Köyü'nde bulunan bu caminin kitabesinde inşasına 1611 yılında başlandığı yazmaktadır. 1891 yılında onarım görmüş olan cami, sade, kare planlı ve kırma çatılıdır. Geç dönem Osmanlı mimarisinin genel özelliklerini taşır. Caminin avlusundan eşsiz deniz manzarasını seyretmek mümkündür.

Ziyaret İpuçları: Kozbeyli Köyü, tarihi taş evleri ve meşhur dibek kahvesiyle de bilinen şirin bir köydür. Cami ziyaretiyle birlikte köyün doğal ve kültürel güzellikleri de keşfedilebilir.
Ulaşım: - yolu üzerindeki Eski Foça sapağından dönülerek Kozbeyli tabelası takip edilmelidir. Ulukent İZBAN istasyonundan kalkan otobüslerle de ulaşım sağlanabilir.

Foça'nın Kilise Kalıntıları: Çok Kültürlü Geçmişin İzleri

Foça, antik Phokaia döneminden itibaren farklı inançlara ev sahipliği yapmış bir yerleşimdir. Özellikle Rum Ortodoks cemaatinin yoğun olduğu dönemlerden kalma kilise yapıları, günümüzde çoğunlukla kalıntı halinde olsa da, ilçenin kültürel zenginliğini yansıtır.

1. Aya Yorgi Kilisesi (Yenifoça)

Yenifoça'da, Asmadere Mevkii'nde yer alan Aya Yorgi Kilisesi, 19. yüzyılda inşa edilmiş büyük bir Rum Ortodoks kilisesiydi. Günümüzde harap durumda olmasına rağmen, Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından tescilli bir kültür varlığıdır. Kilisenin çatısı tamamen çökmüş, apsis ve niş kemerleri ile pencere sövelerinde taş kayıpları yaşanmıştır. Ancak, bu kalıntılar bile Foça'nın geçmişindeki Hristiyan varlığının önemli bir göstergesidir.

Ziyaret İpuçları: Harap durumda olduğu için dikkatli ziyaret edilmesi önerilir. Tarihi dokuyu hissetmek ve fotoğraf çekmek için uygun bir noktadır.
Ulaşım: Yenifoça'da, Fatih Mahallesi Asmadere Mevkii'nde bulunur.

2. Maşatlık Kilisesi (Yeni Foça Girişi)

Yeni Foça girişinde, eski bir mezarlığın yanında bulunan Maşatlık Kilisesi, aslında bir mezar şapelidir. Günümüzde oldukça harap vaziyette olan kilisenin çatı örtüsü ve giriş kapısının bulunduğu arka duvarı tamamen yıkılmış durumdadır. Bu kalıntılar, Foça kırsalındaki eski Rum yerleşimlerinin ve onların dini yapılarının izlerini taşır.

Ziyaret İpuçları: Büyük ölçüde yıkılmış bir yapı olduğundan, daha çok tarihi ve arkeolojik ilgiye sahip ziyaretçiler için uygundur.
Ulaşım: Yeni Foça girişine yakın bir konumdadır.

Foça, camileri ve kilise kalıntılarıyla, ziyaretçilerine sadece bir tatil beldesi olmanın ötesinde, derin bir tarih ve kültür yolculuğu sunar. Memleketim ile bu eşsiz ilçenin her köşesini keşfederken, farklı inançların ve medeniyetlerin izlerini sürmek, Foça deneyiminizi daha da zenginleştirecektir. Bu tarihi ve manevi mirasları korumak ve gelecek nesillere aktarmak hepimizin sorumluluğundadır.

İlgili Bağlantılar ve Rehberler

Foça Rehberi • Foça Gezilecek Yerler • İzmir Rehberi • Coğrafi İşaretler • Tüm Bloglar