Mardin Savur'un Saklı Hazineleri: Taşın ve Tarihin İzinde Antik Bir Yolculuk

Güneydoğu Anadolu'nun mistik atmosferiyle bezeli , her köşesinde ayrı bir tarih barındırır. Bu kadim şehrin gözlerden uzak, ancak bir o kadar da büyüleyici ilçelerinden biri olan , adeta zamanın durduğu bir açık hava müzesidir. Doğrudan 'antik kent' olarak adlandırılan büyük bir ören yerine sahip olmasa da, 'un her bir taşı, her bir sokağı, binlerce yıllık medeniyetlerin izlerini taşır ve ziyaretçilerine eşsiz bir antik yolculuk vaat eder. Memleketim platformu olarak, sizleri Savur'un derin tarihine ve saklı kalmış güzelliklerine doğru bir keşfe davet ediyoruz.

Savur Kalesi: Mezopotamya'nın Gözcüsü

Savur'un en belirgin tarihi yapılarından biri, ilçeye adını veren ve sarp kayalıklar üzerine kurulu olan Savur Kalesi'dir. Milattan önce 4500 yılına kadar uzanan bir yerleşime işaret eden bu kale, Mezopotamya ile Anadolu arasında stratejik bir köprü görevi görmüştür. Roma ve Bizans dönemlerinden günümüze ulaşan kalıntılar, kalenin bölge tarihindeki önemini gözler önüne serer. Sasaniler döneminden kalma ilk bilgilerle birlikte, kalenin Bizanslılar tarafından 150 metrelik bir tepenin üst düzlüğüne inşa edildiği bilinmektedir. Günümüzde sadece birkaç ve burç kalıntısı ayakta kalsa da, kaleye tırmandığınızda sunduğu 360 derecelik panoramik manzara, tarihte ne denli önemli bir savunma noktası olduğunu anlamanızı sağlar. Savur Kalesi, geçmişte kervan yollarının güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılmış ve bölgedeki hakimiyet mücadelelerinde kilit rol oynamıştır.

Dereiçi (Killit) Köyü: Süryani Kültürünün Can Damarı

Savur'a sadece birkaç kilometre uzaklıkta bulunan Dereiçi (Killit) Köyü, Süryani tarihinin ve kültürünün en önemli miraslarından biridir. Süryanice 'Kıllıt' olarak bilinen bu köy, çatısız, bacasız tarihi taş yapılarıyla dikkat çeker ve Savur'un gizli kalmış bir hazinesi olarak tanımlanır. Eskiden önemli bir Süryani yerleşimi olan Dereiçi, Ortodoks, Protestan ve Katolik cemaatine ait kiliseleri ve manastırlarıyla inanç turizmi açısından büyük bir değere sahiptir. Özellikle 7. yüzyıla tarihlenen Mor Yuhanon Dilimiyo Süryani Kilisesi, mimarisi, kalın taş duvarları ve iç mekandaki dini motifleriyle ziyaretçilerini etkiler. Köy, aynı zamanda şaraplarıyla da ünlü olup, bağbozumu geleneği halen devam etmektedir. Dereiçi Köyü, farklı inançların bir arada barış içinde yaşadığı hoşgörü kültürünün somut bir örneğidir.

Savur'un Geleneksel Taş Konakları ve Tarihi Dokusu

Savur'un kendisi, dar sokakları, sarı kalker taşından yapılmış evleri ve geleneksel mimarisiyle adeta küçük bir replikasıdır. Yüksekçe bir tepe üzerine kurulu olan ilçe, hem coğrafi konumu hem de kültürel çeşitliliğiyle dikkat çeker. Arap, Kürt, Türk ve Süryani topluluklarının bir arada yaşadığı bu bölgede, hoşgörü kültürü tarih boyunca korunmuştur. Mehmet Tahir Ökmen Konağı gibi 19. yüzyıla ait sivil mimari örnekleri, Mardin mimarisinin zarif çizgilerini taşır ve dönemin yaşam tarzını yansıtan önemli belgelerdir. Bu konaklar, taş işçiliği ve geleneksel yapısıyla öne çıkarak ziyaretçilere büyüleyici manzaralar sunar. Savur'un geleneksel kent dokusu, spontane ve organik bir şekilde gelişmiş olup, evlerin birçoğu ilk sahiplerinin torunları tarafından kullanılmaktadır.

Tarihi Köprüler: Geçmişten Günümüze Uzanan Bağlantılar

Savur'un tarihi zenginliği sadece kaleler ve köylerle sınırlı değildir. İlçede bulunan Sürgücü Köprüsü ve Başkavak Köprüsü gibi yapılar, geçmişin ulaşım ağlarının ve mühendislik becerilerinin önemli göstergeleridir. Sürgücü Mahallesi'nde yer alan Sürgücü Köprüsü, taş kemerleriyle zamana meydan okuyan sağlam bir yapıdır ve yüzyıllardır ayakta kalarak hem yerli halk hem de ziyaretçiler için nostaljik bir değer taşır. Başkavak Köprüsü ise yaklaşık 1880 yılı civarında inşa edildiği tahmin edilen, tarihi ve estetik değeri yüksek bir diğer yapıdır. Bu köprüler, Savur Çayı'nın sakin suları ve çevresindeki yeşilliklerle bütünleşerek ziyaretçilere huzurlu bir atmosfer sunar.

Savur'un Antik Geçmişi ve Medeniyetler Beşiği

Savur'un tarihi, Etiler'e kadar uzanır ve sonrasında Roma İmparatorluğu, Bizanslılar, Sasaniler, Artukoğulları, Karakoyunlular ve Akkoyunlular gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Asur Kralı'nın M.Ö. 1300'lerdeki seferlerinde 'Şaru' kenti olarak bahsedilen yerin Savur olduğu düşünülmektedir. Bu derin tarih, Savur'u sadece bir ilçe olmaktan çıkarıp, adeta yaşayan bir tarih kitabına dönüştürür. Memleketim olarak, bu zengin tarihi dokuyu korumanın ve gelecek nesillere aktarmanın önemine inanıyoruz.

Ziyaret İpuçları ve Ulaşım

Ulaşım: Savur, Mardin il merkezine yaklaşık 47 km uzaklıktadır ve asfalt bir yolla bağlıdır. Özel araçla veya Mardin merkezden kalkan minibüslerle kolayca ulaşım sağlayabilirsiniz.
Konaklama: Savur'da geleneksel taş konaklarda butik otel deneyimi yaşayabilir veya Mardin merkezdeki konaklama seçeneklerini değerlendirebilirsiniz. Hakkı Bey Konağı gibi tarihi yapılar, konaklama imkanı sunmaktadır.
Gezi Süresi: Savur'un tarihi ve doğal güzelliklerini keşfetmek için en az bir tam gün ayırmanız önerilir. Dereiçi Köyü ve Savur Kalesi gibi ana noktaları ziyaret etmek için yeterli zamanınız olacaktır.
En İyi Zaman: İlkbahar ve sonbahar ayları, Savur'un ılıman iklimi ve doğal güzelliklerinin tadını çıkarmak için en uygun zamanlardır. Yaz aylarında ise Savur Çayı (Yeşil Su) çevresi serinlemek için idealdir.
Yerel Lezzetler: Savur, dünyaca ünlü üzümleriyle bilinir. Ayrıca yöresel ceviz sucuğu gibi lezzetleri de tatmayı unutmayın.

Mardin Savur, antik kentlerin ihtişamını tek bir büyük yapıda değil, her bir taşında, her bir sokağında ve her bir hikayesinde yaşatan özel bir yerdir. Bu eşsiz coğrafyayı keşfetmek, tarihin derinliklerine inmek ve farklı medeniyetlerin izlerini sürmek isteyen herkes için Savur, unutulmaz bir deneyim sunacaktır. Memleketim olarak, bu tür saklı kalmış değerleri gün yüzüne çıkarmaya devam edeceğiz.

İlgili Bağlantılar ve Rehberler

Savur Rehberi • Savur Gezilecek Yerler • Mardin Rehberi • Coğrafi İşaretler • Tüm Bloglar