Tunceli Pertek'in Saklı Tarihi Hazineleri: Keban Barajı'nın Ortasında Yükselen Antik Miras

Doğu Anadolu'nun incisi Tunceli'nin Pertek ilçesi, sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda binlerce yıllık köklü tarihiyle de dikkat çekiyor. “Antik Kentler” başlığı altında doğrudan bir şehir olmasa da, Pertek, Urartular'dan Osmanlı'ya uzanan derin bir geçmişin izlerini taşıyan kale, camiler ve diğer tarihi yapılarla adeta yaşayan bir açık hava müzesi niteliğinde. Keban Baraj Gölü'nün sularıyla çevrili bu eşsiz coğrafyada, geçmişin ve doğanın büyüleyici uyumunu keşfetmek için Memleketim platformu olarak sizleri Pertek'e davet ediyoruz.

Pertek Kalesi: Keban'ın Suları Üzerinde Yükselen 2800 Yıllık Tanıklık

Pertek'in en ikonik yapısı şüphesiz ki, Keban Baraj Gölü'nün ortasında bir ada gibi yükselen Pertek Kalesi'dir. Milattan önce 8. yüzyılda Urartular tarafından Murat Nehri kıyısındaki sivri bir tepeye inşa edilen bu kale, yaklaşık 2800 yıllık bir geçmişe sahiptir. 1974 yılında Keban Barajı'nın inşasıyla birlikte sular altında kalarak bugünkü ada görünümüne kavuşmuştur.

Tarih boyunca Urartular, Persler, Helenler, Romalılar, Selçuklular, Mengücekliler ve Osmanlılar gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Pertek Kalesi, bölgenin stratejik önemini gözler önüne serer. Osmanlı döneminde onarım gören kalenin içinde bir sarnıç ve çeşitli yapı kalıntıları bulunmaktadır. Özellikle güney cephesindeki yontma taşların arasına yerleştirilmiş kırmızı sert tuğlalar ve serpiştirilmiş mavi çiniler, kalenin mimari detaylarındaki zenginliği yansıtır. Son dönemde Keban Baraj Gölü'ndeki su seviyesinin düşmesiyle kalenin alt kısmında bulunan nizamiyesi (kontrol noktası) de gün yüzüne çıkmıştır, bu da kalenin geçmişine dair yeni ipuçları sunmaktadır.

Kaleye ulaşım oldukça keyifli bir deneyim sunar. Pertek Feribot İskelesi'nden kalkan balıkçı tekneleriyle kısa bir yolculukla bu tarihi adaya varabilirsiniz. Kalenin bulunduğu alan, fotoğraf çekmek ve doğayla iç içe huzurlu anlar yaşamak için idealdir. Pertek adının Ermenice 'küçük kale' anlamına gelen 'Berdak' kelimesinden geldiği veya Moğolca 'karakuş' anlamına gelen 'Per-teng' kelimesinden türediği rivayet edilir.

Keban Baraj Gölü: Tarihi Yeniden Şekillendiren Mavi Cennet

Pertek'in bugünkü çehresini büyük ölçüde Keban Baraj Gölü belirlemiştir. İlçe, baraj gölünün sularıyla adeta bir yarımada görünümündedir. Baraj gölü sadece coğrafyayı değiştirmekle kalmamış, aynı zamanda bölgenin iklimi üzerinde de olumlu etkiler yaratmıştır. Pertek ile Elazığ arasında ulaşımı sağlayan feribotlar, göl üzerinde düzenli seferler yaparak hem yerel halkın hem de ziyaretçilerin hayatını kolaylaştırmaktadır.

Keban Baraj Gölü, tarih meraklılarının yanı sıra doğa ve su sporları tutkunları için de önemli bir potansiyel sunar. Göl kıyıları piknik, kampçılık ve sportif balıkçılık için elverişlidir. Ayrıca rüzgar sörfü gibi su sporları için de uygun alanlar mevcuttur. Pertek'in ılıman iklimi sayesinde bahar aylarında Keban Baraj Gölü'nün maviliği ve yeşilin her tonuyla eşsiz doğa manzaralarına bürünmesi, burayı keşfedilmeyi bekleyen bir cennet haline getirir.

Taşınan Camiler: Bir Mirasın Yeniden Doğuşu

Keban Barajı'nın inşası sırasında sular altında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kalan bazı tarihi yapılar, büyük bir titizlikle taşınarak günümüze ulaştırılmıştır. Bunların başında Sungur Bey Camii ve Çelebi Ağa Camii gelmektedir.

Sungur Bey Camii: 1573 veya 1577 yılında Osmanlı döneminde inşa edilen bu cami, Türkiye'de taşınan ilk büyük tarihi eser olma özelliğini taşır. Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün ortak çalışmasıyla, caminin taşları tek tek numaralandırılarak orijinal hali korunmuş ve yeni yerine taşınmıştır. Kare planlı yapısı ve özenli taş işçiliğiyle dikkat çeken cami, günümüzde hala ibadete açıktır.
Çelebi Ağa Camii: Sungur Bey Camii gibi, Çelebi Ağa Camii de Keban Baraj Gölü suları altında kalmaktan kurtarılarak yeni Pertek ilçe merkezine taşınmıştır. Bu iki cami, geçmişin izlerini geleceğe taşıma adına gösterilen büyük çabanın somut örnekleridir.

Pertek'in Diğer Tarihi ve Doğal Güzellikleri

Pertek, sadece kalesi ve taşınan camileriyle değil, çevresindeki diğer tarihi ve doğal güzellikleriyle de zengin bir deneyim sunar:

Sağman Kalesi (Deruni Hisar): Pertek'in önemli tarihi kalelerinden biridir.
Çalıözü Kaya Mezarları: Bölgedeki antik yerleşim izlerini gösteren önemli kalıntılardır.
Dereli Köprüsü: Tarihi dokusuyla dikkat çeken bir diğer yapıdır.
Pınarlar Kaynar Höyük: Arkeolojik açıdan bölgenin derin tarihine ışık tutan bir höyüktür.

Ziyaret İpuçları ve Ulaşım

Tunceli Pertek'e ulaşım genellikle Elazığ üzerinden sağlanır. Elazığ Havalimanı'na indikten sonra karayoluyla Pertek Feribot İskelesi'ne ulaşabilir, buradan feribotlarla Pertek ilçe merkezine geçebilirsiniz. Feribot seferleri sık aralıklarla düzenlenmektedir. Pertek içinde ve çevresindeki tarihi ve doğal güzellikleri keşfetmek için araç kiralamak veya yerel taksileri kullanmak en uygun seçenek olacaktır.

Pertek, Memleketim olarak önerdiğimiz, hem tarihi derinliği hem de doğal güzellikleriyle ruhunuzu dinlendirecek, keşfetmeye değer bir köşedir. Antik çağlardan günümüze uzanan bu eşsiz mirası deneyimlemek için Pertek'i seyahat listenize eklemeyi unutmayın!

İlgili Bağlantılar ve Rehberler

Pertek Rehberi • Pertek Gezilecek Yerler • Tunceli Rehberi • Coğrafi İşaretler • Tüm Bloglar